Hajm bo‘yicha to‘lov: sug‘orish suvi va kommunal xizmatlar uchun to‘lov tizimini qanday qurish

Koddan emas, qoidalardan boshlang

• Amaldagi qonun va tashkilotlar nimaga ruxsat berishini tekshiring: kim to‘lov oladi, nima uchun va nizolar qanday hal qilinadi.
• Boshqa davlatlar hajm bo‘yicha to‘lovni qanday olishini va ularda nima noto‘g‘ri ketganini o‘rganing.
• Tarif formulasini foydalanuvchilarga tushuntiradigan odamlar bilan yozma kelishib oling.

Tizim nima qilishi kerak

• Hisoblagichlar yoki suv hisobi ma’lumotlari bo‘yicha har bir foydalanuvchiga yetkazilgan hajmni yozib borish.
• Xodimlar tushuntira oladigan shaffof algoritm bo‘yicha har bir foydalanuvchi uchun to‘lovni hisoblash.
• Ma’lumotlar tashkilot ichida qolishi kerak bo‘lsa, uning o‘z tarmog‘ida ishlash.
• Mahalliy bo‘limdan vazirlikkacha har bir darajaga kerakli hisobotlarni berish.

Haqiqiy misol: Farg‘ona vodiysi

• Jahon banki va Yevropa Ittifoqi moliyalashtirgan Farg‘ona vodiysi suv resurslarini boshqarish loyihasi doirasida Eurosoft va Conven BvM qo‘shma korxona sifatida fermerlar haqiqatda yetkazilgan suv hajmi bo‘yicha to‘laydigan pilot tizimni yaratdi.
• Ish huquqiy va institutsional tahlil, xorijiy tajriba, tarif algoritmi, vazirlik tarmog‘idagi veb-platforma, o‘rnatish va xodimlarni o‘qitishni qamradi.
• Tizim 2023–2024-yillarda Norin-Qoradaryo, Sirdaryo-So‘x va Norin-Sirdaryo havza boshqarmalarida (Andijon, Farg‘ona, Namangan) o‘rnatildi va sifat bo‘yicha e’tirozsiz qabul qilindi.

Savol va javoblar

Hajm bo‘yicha to‘lov uchun yangi hisoblagichlar kerakmi?

Hajm haqida ishonchli ma’lumot kerak. Hisoblagich bor joyda tizim ma’lumotni undan oladi, yo‘q joyda birinchi bosqichda suv hisobi ma’lumotlaridan foydalanish mumkin. Shuning uchun huquqiy va institutsional tahlil dasturdan oldin keladi.

Bu yondashuv boshqa kommunal xizmatlarga ham to‘g‘ri keladimi?

Ha. «Hajm haqida ishonchli ma’lumot, shaffof tarif, har bir foydalanuvchi bo‘yicha hisob, darajalar bo‘yicha hisobotlar» sxemasi iste’mol hisobga olinadigan ko‘p xizmatlarga mos keladi.

O‘zbekistonda hajm bo‘yicha to‘lov tizimlarini kim yaratgan?

Toshkentdagi dasturiy ta’minot kompaniyasi Eurosoft Conven BvM bilan birga Jahon banki va YeI moliyalashtirgan Farg‘ona vodiysi loyihasi doirasida Suv xo‘jaligi vazirligi uchun sug‘orish xizmati to‘lovi pilot tizimini yaratgan.

Tegishli xizmatlar

• ERP va omborni avtomatlashtirish